Energie
Meer energie uit afval.
Doorbraak Solaris-project Greenpeace.
Energie-etiket voor auto's.
Energiesnip voor zuinige apparaten.
Groene stroom opgewekt uit afvalstoffen.
SGEP officieel opgericht
Energiebesparing gaat samen met de toename van het inkomen.
Alternatief voor Stand-by.
Zonne-energie uit het wegdek.
Ecotax vernieuwd.
Wind en Zonnemolen.
Lampen met energielabel.
Zonne-energie uit de ruimte.
Groenlabelmarkt voor Duurzame Energie.
Zonne-energie plan Greenpeace.
Zonnecentrale in Apeldoorn
Groene stroom uit biomassa

Meer energie uit afval.
De energieproductie uit afvalverwerking (verbrandingsinstallaties en stortplaatsen) is in 1998 licht gestegen: van 2812 naar 3004 kilowattuur. Dit komt neer op het elektriciteitsgebruik van 1,1 miljoen huishoudens. In totaal werd 966 miljoen kubieke meter aargasequivalenten bespaard, zo heeft branchevereniging VVAV berekend.
Vorig jaar verbrandden de Nederlandse afvalovens 4,9 miljoen ton afval, een stijging van tien procent ten opzichte van 1997. De elektriciteit van de Afval Verbrandings Installaties (AVI's) gaat grotendeels naar het elektriciteitsnet, terwijl de warmte wordt gebruikt voor woningen,tuinbouwkassen en industrie.
Meer over: bio-energie

Doorbraak Solaris-project Greenpeace.
Een jaar na de officiele start van het Solaris-project komt Greenpeace met goed nieuws. Vier energiebedrijven leveren vanaf deze week zonnepanelen voor de lage prijs die Greenpeace voor ogen had: 1000 gulden per stuk. De energiebedrijven ENECO, ENW, EWR en REMU hebben het afgelopen jaar gezamenlijk gewerkt aan een systeem van vier tot zes zonnepanelen, dat aan de doelstellingen van Solaris voldoet. De mensen die zich aangemeld hebben als potientieel geinteresseerden voor het project (de solaris-deelnemers) die wonen in het gebied van de energiebedrijven zijn op de hoogte gebracht. De verwachting is overigens dat de prijs van een zonnepaneel nog verder onder de 1000 gulden gaat zakken, mits de overheid meer subsidie beschikbaar stelt. In totaal kwamen er bij Greenpeace afgelopen jaar aanmeldingen binnen voor ongeveer 15.000 zonnepanelen.
Meer informatie: Solaris

Energie-etiket voor auto's.
Bij witgoed zoals wasmachines, vaatwassers en magnetrons bestaat het al. In de winkel kun je bij deze huishoudelijke apparaten in 1 oogopslag zien hoe het met energie en watergebruik gesteld staat.
Met kopen van een auto moet de klant nog steeds zelf uitrekenen of het product voldoet aan zijn milieu-eisen.
In 2000 is dat ook voor auto's niet meer nodig. De Europese Commissie heeft bepaald dat elke auto een energie-etiket moet krijgen. Op het etiket moet, duidelijk waarneembaar, het brandstofverbruik in liters per 100 kilometer worden vermeld, en de kooldioxide-uitstoot in gram per kilometer. Het ministerie van VROM is in samenwerking met de Consumentenbond en Novem een voorlichtingscampagne gestart over het etiket.
Meer informatie: VROM

Energiesnip voor zuinige apparaten.
Als je van plan bent een energie-zuinig apparaat aan te schaffen, kun je vanaf 1 juli geld verdienen. Consumenten die energiezuinige apparaten kopen, worden daarvoor vanaf 1 juli beloond met een premie van minstens honderd gulden, aldus de Volkskrant. Het ministerie van Financien keert de `energiesnip` uit bij aanschaf van energiezuinige wasmachines, drogers en koelkasten maar ook bij energiezuinige opties in woningen zoals dubbel glas of een HR-ketel. De kopers van dergelijke apparatuur krijgen bij aanschaf een bon die ze bij het energiebedrijf moeten indienen. Dat brengt het bedrag vervolgens in mindering op de elektriciteitsrekening.

Groene stroom opgewekt uit afvalstoffen.
Om het broeikas-effect te verminderen dienen minder fossiele brandstoffen gebruikt te worden bij de opwekking van elektriciteit. De regering heeft zich tot doel gesteld dat in het jaar 2020 10% van de energie duurzaam opgewekt moet worden. Onder duurzaam verstaat de minister Wijers: opgewekt uit niet-fossiele brandstoffen.
Hierbij ziet de minister behalve zonne-energie, wind-energie en bv. waterkracht ook diverse afvalstoffen zoals biomassa (=plantenresten), papierresten, zuiveringsslib en afvalhout als geschikte energiedragers. De vraag is echter of de energiecentrales in Nederland in staat zijn op een schone manier dit afval te verbranden.
Normaliter worden deze afvalstoffen verwerkt in een Afvalverbrandings Installatie, welke voorzien is van een uitgebreide rookgasreinigings installatie. Gevaarlijke stoffen zoals dioxine en zware metalen worden hiermee verwijderd. Een energiecentrale bezit zo'n prijzige installatie niet.
Onder het mom van "Groene stroom" worden diverse afvalstoffen verbrand. Immers bij deze stroomopwekking worden geen fossiele stoffen gebruikt. Dit leidt tot een vermindering van de CO2 uitstoot. Echter zonder goede rookgasreiniging kunnen wel schadelijke stoffen in de lucht komen. Eigenlijk dient vooraf vastgesteld te worden dat de gebruikte grondstof bij verbranding geen schadelijke bijproducten oplevert of ook energiecentrales dienen een zuiveringsinstallatie voor de rookgassen te plaatsen.
Op dit moment wordt de stroom uit afvalstoffen vaak ten onrechte als "groen" aangemerkt. Ook ontstaat er een oneerlijke concurrentie tussen de afvalverbrandingsinstallaties en de energiecentrales.

SGEP officieel opgericht
Eind november is de Samenwerkende Groene Energie Producenten (SGEP) opgericht, zo meldt Windnieuws. De SGEP is de tegenhanger van de SEP, het samenwerkingsverband van elektriciteitsproducenten. De nieuwe organisatie is fungeert als platform voor mensen die groene stroom willen produceren voor eigen gebruik. De oprichting is een initatief van de Organisatie Duurzame Energie (ODE). Meer informatie SGEP

Energiebesparing gaat samen met de toename van het inkomen.
Bij de toename van de welvaart stijgt de consumptie van luxe goederen. Met andere woorden: een huishouden waarmee het goed gaat koopt meer. Dit meer zijn veelal elektrische apparaten zoals, terrasverwarming, een waterbed of een bubbelbad.
Uit een praktijkproef blijkt dat dit niet altijd zo hoeft te zijn. Met het project Perpectief, dat in opdracht van het ministerie van VROM is uitgevoerd, is aangetoond dat samen met de groei van de welvaart het energiegebruik omlaag kan. 12 huishoudens deden 2 jaar lang mee aan de proef. Deze huishoudens kregen een loonsverhoging van 20% alsof ze in toekomst leven. De afspraak was dat al dit geld gebruikt ging worden en dus er niet zou worden gespaard. Van elke uitgave noteerde de deelnemers de energiekosten van het product of dienst. Zo kwam uit dat een saunabezoek of diepvriesmaaltijd veel geld kosten. Beter was het om dit besteden aan een cursus of een etentje buiten de deur.
Na 2 jaar bleek dat de meeste deelnemers 40% minder energie gebruikten als voorheen, zonder comfort in te leveren. De Luxe verschoof van producten naar diensten. Bijvoorbeeld meer hulp in de huishouden in de vorm van een "schoonmaakster", lichaamsverzorging bij een "schoonheidssalon", vaker "uit gaan" naar bioscoop of theater, etc. De handige snelle apparaten om het leven te vergemakkelijken zijn dus vervangen door "echte hulp" in huis.
Meer informatie over Perspectief.

Alternatief voor Stand-by.
Een grote boosdoender bij de stijging van het elektriciteit gebruik in huis is de stand-by functie die vele apparaten bezitten. Per huishouden gaat er maar liefs 320 kWh per jaar aan elektriciteit verloren zonder dat het apparaat iets gedaan heeft.
Philips Semiconductors heeft hier wat op gevonden. Met een GreenChip kan de TV, radio, videorecorder of iets anders uitgeschakeld worden. Slechts een fractie (1%) van het huidige energiegebruik voor deze sluimerstand zal nog nodig zijn.
Over enkele maanden komen de eerste apparaten met de chip op de markt.
Greenchip

Zonne-energie uit het wegdek.
Asfalt voorzien van een buizenstelsel, vergelijkbaar met een vloerverwarming, blijkt een prima energiebron. Rijkswaterstaat heeft in het wegdek van de Haringvlietsluizen een succesvolle proef uitgevoerd met een zonnecollectorsysteem.
Het systeem werkt als een warmtewisselaar. In de zomer onttrekt het water uit het buizenstelsel warmte (7 tot 10 graden) aan het wegdek. Dit water wordt opgeslagen waarna het s'winters weer teruggepompt wordt om het wegdek tegen bevriezing te beschermen. Voordelen zijn voorkoming van vervorming van de toplaag in de zomer en het achterwege laten van strooien in de winter. Hierdoor kan het onderhoud van de weg sterk teruglopen en wordt het milieu niet verpest door strooizout.
Bovendien is slechts 20% van het opgeslagen warme water nodig voor verwarmen van het wegdek in de winter. Het overige kan gebruikt worden voor verwarming van gebouwen.
Toepassingen buiten de sluizen zijn ook al toegedacht aan Schiphol en de Vinex lokatie Leidse Rijn. Het systeem toegepast op de 5de landingsbaan kan vrijwel alle dienstgebouwen van Schiphol koelen en verwarmen. De besparing aan aardgas is 1,6 miljoen gulden. De aanlegkosten kunnen hiermee binnen 10 jaar zijn terugverdiend. Voor de nieuwe woonwijk bij Utrecht kan een rondweg van 1 km lang 100 woningen verwarmen.
Meer informatie persbericht De Kleine Aarde

Ecotax vernieuwd.
De Ecotax is een belasting op het energiegebruik. Hoe meer energie je gebruikt hoe meer Ecotax je moet betalen. Huishoudens die minder energie gebruiken hoeven naast een lagere gas- en elektriciteits rekening ook minder belasting te betalen. Volgend jaar gaat, om het effect te verhogen, de Ecotax omhoog. Voor gas vindt er een verhoging van drie cent per kubieke meter plaats en voor elektricicteit dient ruim 2 cent per kilo Watt/uur (kWh) meer betaald te worden.
Deze verhoging wordt bij de inkomstenbelasting gecompenseerd met een extra lage belastingschijf. De huishoudens met de laagste inkomens zullen er zo per saldo het meeste op vooruit gaan.

Wind en Zonnemolen.
Wind- en Zonne-energie zijn twee bekende vormen van duurzame energie. De tot nu toe bekende installaties zijn geschikt voor 1 van de bovenstaande energiebronnen.
In Schiedam komt misschien een windmolen van tradiotioneel model met een kap en schijf (de as waar de wieken op zitten) voorzien van zonnepanelen.
Bij voldoende wind wordt de molen in de "windstand" gezet en wordt er energie opgewekt m.b.v. de wieken. In de "zonnestand" richt de molen zich op de zon en staat de opwekking van zonne-energie centraal. De stichting Zonnemolen, als de promotor van deze futuristische molen, zou al met bedrijven, gemeenten en banken praten over de realisatie van het ontwerp.

Lampen met energielabel
Er zijn grote verschillen tussen het energiegebruik van verschillende type lampen. Dat een spaarlamp zuinig is, weten we nu wel. Maar tussen de types spaarlampen zijn ook nog verschillen. Ook is het niet altijd inzichtelijk hoe het zit met de lichtopbrengst ten opzichte van het energiegebruik van bijvoorbeeld TL-lampen en halogeenspotjes.
In het jaar 2001 komt hier een einde aan door alle lampen net zoals koelkasten en diepvriezers te voorzien van een energielabel. Hierop staat hoe efficient of energiezuinig de lamp is.
Via het label hoopt de Europese Unie dat de consument meer energiezuinige lampen gaat kopen en fabrikanten meer keuze mogelijkheden op de markt gaan brengen. Vanaf 1 juli 1999 zullen er op lampverpakking ongeveer zeven specificaties staan: van klasse tot en met het vermogen en de lichtopbrengst.

Zonne-energie uit de ruimte.
In de ruimte kan, zonder last van de roterende aarde en het klimaat alhier, veel energie opgewekt worden. Het enige probleem is hoe je de opgewekte energie naar de aarde brengt.
De NASA wil hier nu aan beginnen. Er zijn twee opties voorgesteld aan het Amerikaanse congres. De eerste is een zonnetoren: een batterij satellieten op 12.000 kilometer boven de evenaar die een groot deel van de aarde van stroom kan voorzien.
De tweede optie is een zonneschijf in een geostationaire baan die alleen een bepaalde regio van energie voorziet. De zonneplatformen kunnen in serie zonder tussenkomst van de mens in de ruimte worden geassembleerd. Volgens berekeningen kunnen de satellieten elk maar liefst vijf gigawatt leveren. Door middel van radiogolven zou de energie naar de aarde kunnen worden gestuurd.
Het plan is al tientallen jaren oud, maar werd steeds weer uitgesteld. Begin komende eeuw zou het dan toch werkelijkheid kunnen worden.

Groenlabelmarkt voor Duurzame Energie
Begin februari is duurzame energie officieel verhandelbaar geworden met de start van de groenlabelmarkt. Producenten van duurzame energie die elektriciteit aan het energiebedrijf leveren, krijgen met ingang van dit jaar, bovenop de terugleververgoeding (met vrijstelling van de energieheffing), voor elke 10.000 kWh een label. Deze labels zijn vrij verhandelbaar. De prijs van een label komt tot stand op basis van vraag en aanbod. Producenten van duurzame energie zijn daarmee niet langer afhankelijk van subsidie van het plaatselijke energiebedrijf en kunnen zaken gaan doen met elk energiebedrijf. Energiebedrijven kunnen ook onderling labels verhandelen. In feite kan een bedrijf in Brabant nu gebruik gaan maken van windenergie die in Groningen wordt geproduceerd.

Zonne-energie plan Greenpeace.
Het zonne-energie project Solaris streeft naar een doorbraak van zonnepanelen op de huizen in Nederland.
De bewoners van de meest noordelijke, zuidelijke, oostelijke en westelijke plaatsen hebben de spits afgebeten. Greenpeace wil de tussenliggende woningen de komende jaren voorzien van zonnecellen op het dak.
Dit gaat gebeuren door als loket voor consumenten te fungeren. Voor het aanbod van de panelen voert Greenpeace gesprekken met fabrikanten als Shell, BP en Siemens. Ook wordt met installatiebureau's en energiebedrijven gesproken over levering, installatie en onderhoud. Banken zijn benaderd om te zorgen voor speciale leningen. (Friesland).

Zonnecentrale in Apeldoorn
Het energiebedrijf NUON gaat bij TNO Milieu, Energie en Procesinnovatie (MEP) in Apeldoorn de grootste zonnecentrale van Nederland installeren. De centrale bestaat uit zonnecellen van 5000 vierkante meter. Deze fotovoltaïsche panelen moeten jaarlijks 37.500 kilowattuur elektriciteit en een verminderde uitstoot van 850 ton kooldioxide gaan opleveren. Deze zomer moet de centrale al klaar zijn.
De stroom gaat door de NUON als natuurstroom aan de huishoudens en bedrijven verkocht worden. Natuur- of Groenestroom is elektriciteit welke opgewekt is met duurzame energiebronnen zoals zonne-, windenergie, aardwarmte of biomassa. De consument moet hier helaas nog extra voor betalen. Op de homepage van het NUON Nuon staat meer over groene stroom.

Groene stroom uit biomassa
Veel energiebedrijven verkopen Groene stroom. Deze elektriciteit wordt opgewekt op een 'duurzame' wijze. De wind (Windturbines) en de zon (zonnecellen) zijn veel gebruikte bronnen.
Een andere bron is het gebruik van biomassa, meestal hout. Deze grondstof wordt net zoals bijvoorbeeld kolen in een energiecentrale verbrand. Het grote verschil is dat hout een minder schaarse grondstof is en veelal is afval vrijkomt.
In dit laatste zit dan ook het addertje. Een aantal biomassa-centrales verbranden geverfd of verduurzaamd afvalhout. Resten verf en andere verduurzamingsmiddelen zijn chemisch afval, dus gevaarlijk voor het milieu. Bij verbranding komen schadelijke stoffen vrij.
Helaas komt het ook voor dat, voor het inleveren van schoon snoeihout, door onder andere hoveniers betaald moet worden. De aangegeven reden is dat de centrales veel geld nodig hebben voor experimenten met nieuwe energie-opwekkingssystemen.
zie ook:http://www.pz.dekleineaarde/biomassa.htm

Verkeer & Vervoer
Noordtak Betuwelijn geschrapt.
Autovrije zondag in 100 gemeenten
ZAP-fiets: doorbraak voor elektrisch fietsen.
Enquete over de Betuwelijn.
Fiets in de bus.
Nog geen Openbaar Vervoer in Leidsche Rijn.
Landelijke autovrije Zondag
Organisatie voor reizigersbescherming
Luchtvaart in Belgie.
Vernieuwde reisplanner Openbaar Vervoer op komst.
Proef met rekeningrijden.
Stille treinen.
Mogelijkheden voor transportpreventie.
Kleine zoogdieren en vogels als verkeersslachtoffers.
Bijtanken door te remmen.
Hybride vrachtwagens
Automobilist kan dutje doen.
Roetfilterbus in Alkmaar.
De IJzeren Rijn
Asfaltering van Nederland.
Autodate II
LPG- motoren voor vrachtwagens
Fietsroute met EKO-keurmerk
Doorbraak zonnecellen

Noordtak Betuwelijn geschrapt.
De minister van Verkeer en Waterstaat (Netelenbosch) wil het plan voor de aanleg van de Noordtak van de betuwelijn afblazen. Goed nieuws, zou je denken, het relatief ongerepte Achterhoek zal dan niet doorsneden worden met een spoorlijn geschikt voor zwaar goederenvervoer. Vele actiegroepen zullen nu opgelucht kunnen zijn.
Maar, zolang het transport over spoor naar Duitsland via Enschede zal gaan, is er toch een bezwaar te noemen. In de dienstregeling van de NS gaat het goederenvervoer boven het personenvervoer. Meer goederentreinen over de bestaande spoorlijn zal lijden tot meer geluidshinder voor de omwonenden en het schrappen van treinen in de dienstregeling voor het personenvervoer.
Een oplossing zal kunnen zijn dat de goederentreinen niet bij Enschede maar aan het einde van de Betuwelijn (bij Emmerik) de grens passeren.
Meer informatie: gevolgen schrappen Betuwelijn

Autovrije zondag in 100 gemeenten
Het Landelijk Overleg Autovrije Zondag (LOAZ) meldt in een persbericht dat in zeker honderd plaatsen plannen worden gesmeed voor de eerste (vrijwillige) autovrije zondag van Nederland op 19 september 1999. De plannen bestaan onder meer uit het afsluiten van binnensteden, gratis openbaar vervoer, buurtfeesten, koffieconcerten en skeelerwedstrijden op rondwegen. Het LOAZ streeft naar de invoering van een maandelijkse autovrije zondag om aandacht te krijgen voor de uit de hand lopende automobiliteit. De groei van het autogrebruik is niet goed voor het milieu en slecht voor de leefbaarheid van grote steden. Ook de behoefte aan een periodieke rustdag is voor velen een belangrijk motief voor een autovrije zondag. Het LOAZ wil niet wachten tot er van hoger hand een autovrije zondag wordt gedicteerd: lokaal zou er genoeg steun zijn voor een landelijke actiedag. De organisatie wijst er verder op dat soortgelijke initiatieven in andere Europese landen, waaronder Engeland, Duitsland en Frankrijk, vrij succesvol zijn.
LOAZ

ZAP-fiets: doorbraak voor elektrisch fietsen.
Het Californische bedrijf ZAP Power Systems is verantwoordelijk voor een doorbraak op het gebied van elektrisch fietsen. ZAP staat voor `zero air pollution`, een techniek die fietsers in staat stelt om zowel te trappen als te `zappen`. Wie geen zin heeft om te trappen, schakelt over op een elektromotor. De ZAP Power kit is in een mum van tijd op elke fiets gemonteerd. Het gaat dus om een los onderdeel dat de gewone fiets omtovert in een elektische. Met het systeem ben je in staat om 25 kilometer op de motor met accu te rijden zonder te trappen. Trap je wel, dan heb je 's avonds nog een leuk lichtje bij de tent.
zap bike

Enquete over Betuwelijn.
Een Gelderse bundeling van politieke partijen (Leefbaar Gelderland/De Groenen) heeft het initiatief genomen voor een tribunaal over de Betuwelijn. De bedoeling is dat het tribunaal een objectief oordeel gaat vellen over de voor- en nadelen van de Betuwelijn en de beschikbare alternatieven. Een tribunaal zou nog de enige mogelijkheid zijn om de komst van het traject tegen te houden. Volgens Leefbaar Gelderland/De Groenen zwijgen de grote partijen in alle talen, omdat het merendeel voorstander is van de Betuwelijn en impliciet dus ook voor de aantasting van het leefmilieu en de vernietiging van kapitaal. Naar verwachting zal de burger-enquete in de loop van 1999 gaan plaatsvinden.
tribunaal betuwelijn

Fiets in de bus.
In de Achterhoek exploiteerd vanaf 30 mei de vervoersonderneming Syntus de trein en busverbindingen. De naam Syntus staat voor synergie van trein en bus. De verschillende dienstregelingen moeten naadloos op elkaar aansluiten. De medewerkers van het vervoersbedrijf besturen en onderhouden beide vervoersvormen.
De synergie geldt ook voor de trein, bus en fiets. Voor het streekvervoer heeft Syntus 15 bussen met fietsruimte aangeschaft. Dit aantal wordt in drie jaar tijd aangevuld tot 45. De bussen zijn laag en met een klapstoel verandert de zitruimte in een fietsenstalling. In de spits is deze ruimte gereserveerd voor personen, dan is het niet mogelijk om de fiets in de bus mee te nemen.

Nog geen Openbaar Vervoer in Leidsche Rijn.
Leidsche Rijn is de VINEX-lokatie van Utrecht. Er komen niet alleen veel woningen, ook zijn deze duurzaam (milieuvriendelijk) gebouwd. Bij een duurzame woonwijk hoort goed Openbaar Vervoer. Het probleem is nu dat er in deze wijk in aanbouw nog niet voldoende mensen wonen om dit vervoer rendabel te maken. Conclusie: voorlopig moeten de eerste bewoners - reeds 1000 woningen zijn bewoond - het doen zonder hoogwaardig Openbaar Vervoer.
In deze duurzame wijk wonen heel wat mensen die liever geen auto bezitten. De minister Netelenbos heeft in November besloten hier iets aan te doen. Elke inwoner van Leidsche Rijn krijgt FL 2000,- per jaar om b.v. de taxi, deelauto of fietsenstalling mee te betalen. De mensen kunnen dus zelf kiezen waar de vervoerssubsidie voor gebruiken.

Landelijke autovrije Zondag
Er is een nieuwe datum vastgesteld voor de Landelijke autovrije zondag: 19 september 1999. Het "Landelijk Overleg Autovrije Zondag" (LOAZ) dat de landelijke autovrije zondag bepleit, maakt een draaiboek de actie. Minister Pronk van Milieu liet zich eind vorig jaar nog positief uit over een autovrije zondag, mits op vrijwillige basis. Pronk ziet zelfs wel een autoloze zondag in heel Europa zitten. Of die er komt, is echter zeer de vraag. Meer info: LOAZ, telefoon 030-6372621.

Organisatie voor reizigersbescherming
Een gevolg van de verzelfstandiging van de Nederlandse Spoorwegen is de vermindering van de belangenbehartiging van de reizigers. Het oude staatsbedrijf zal het eigen economische belang voorop gaan stellen.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft als reactie hierop een reizigers-belangen-organisatie opgericht. In dit "Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer" (LOCOV) zijn de ANWB, de Fietsersbond, Rover, de Consumentenbond, ouderenbonden en de Gehandicaptenraad vertegenwoordigd. Het blad "De Reiziger" van Rover zal dit jaar uitgebreid aandacht gaan besteden aan het werk van het LOCOV.
Rover

Luchtvaart in Belgie.
Ook bij onze zuiderburen heeft het vliegverkeer de tongen losgemaakt. Net als bij ons dreigt het in Belgie uit de hand te lopen en worden maatregelen - liefst in Europees verband - zeer op prijs gesteld. Het aantal (kleine) incidenten met Boeings en Airbussen op diverse plaatsen stijgt. Op Brussel-Nationaal zijn met name het aantal passagiersvluchten sterk toegenomen: in tien jaar tijd zelfs met meer dan 100.000 (tot 277.000 per jaar). Er liggen plannen om de luchthaven uit te breiden, onder meer via de verlenging van een landingsbaan. De milieubeweging hekelt de geluidsoverlast die inwoners van de omliggende dorpen hebben en voorziet een `waardevermindering` van deze kleine kernen. De Bond Beter Leefmilieu (BBL) stelt verder dat de huizen rond de luchthavens op kosten van de Belgische luchtvaartmaatschappijen beter moeten worden geisoleerd, zoals ook in Nederland is gebeurd. De Belgische regering zou verder moeten overwegen om een `geluidsheffing` in te voeren, waarvan de opbrengsten in een milieufonds terechtkomen.
Meer informatie bij Bond Beter Leefmilieu (BBL)

Vernieuwde reisplanner Openbaar Vervoer op komst.
Als je op reis wilt met de trein zijn er goede mogelijkheden om de reis vooraf te plannen. Wil je ook van andere vormen van Openbaar Vervoer gebruik maken dan er zijn minder mogelijkheden. Eduard Tulp, de man die in 1989 de NS Reisplanner bedacht en ontwikkelde gaat een verbeterde OV-reisplanner op cd-rom maken. Met de cd-rom - met daarop alle ov-haltes in Nederland - kan de reiziger in de toekomst zowel een reisadvies als een "loopadvies" krijgen. Voor een actueel reisadvies moet wel worden ingelogd op de computer of website van OV Reisinformatie. Het routekaartje met loopadvies kan worden geprint.
OV reisinformatie

Proef met rekeningrijden.
Vanaf 15 november volgend jaar gaat Rijkswaterstaat experimenteren met rekeningrijden langs de A12 tussen Woerden en Vleuten. Op dit stukje weg zullen portalen komen te staan die de benodigde apparatuur herbergen. Camera's boven en langs de weg zullen in de proefperiode de kentekens registreren van circa 400 automobilisten, die vrijwillig meedoen.
Met de invoering van rekeningrijden wil het ministerie een effectiever gebruik van de weg bereiken. Op dit moment moeten de (snel-)wegen aangelegd worden op basis van een piekgebruik tijdens de spitsuren. Met rekeningrijden moeten de automobilisten die tijdens de spits de weg gebruiken betalen. Buiten de spitsuren hoeft dit niet. Met dit verschil hoopt Rijkswaterstaat een betere verdeling van gebruik van de weg over de dag te krijgen. Als dit lukt zijn diverse wegverbredingen niet meer nodig.
Meer informatie:Ministerie Verkeer en Waterstaat

Stille treinen.
De aanleg van de Betuwelijn en Hoge Snelheids Lijn levert vele protesten van omwonenden op. Een van bezwaren is de te verwachten herrie, telkens weer als er trein langs dendert.
Deze geluidshinder is te bestrijden met het plaatsen van geluidsschermen. De trein blijft dan net zo veel herrie geven, maar de omgeving achter de schermen heeft er minder last van (effectgerichte maatregel). De andere mogelijkheid is het ingrijpen aan de trein zelf (brongerichte maatregel).
De oorzaak van het geluid is o.a. het feit dat de wielen door slijtage niet rond zijn. Door toepassing van een ander remsysteem (trommel- of magneetremmen) kunnen de wielen rond gehouden worden. Een andere oorzaak is de inbedding van de rails op de ondergrond. Op dit moment rust het spoor op bielsen (hout of beton). Deze ondersteuning is niet continue. Door nu de spoorstaven volledig te omdersteunen in een bed van beton met geluidsabsorberend materiaal zijn geluidstrillingen sterk te verminderen.
Het meest opzienbarende van deze studie (door KMPG, NS technisch onderzoek en het RIVM) is dat het toepassen van brongerichte maatregelen goedkoper is dan de effect gerichte. Het enige probleem is dat het zelfs bij directe toepassing in materieel en spoor nog even kan duren voordat alle treinen stiller zijn. Maar bij de aanleg van nieuw spoor en het inzetten van nieuwe treinen kan direct goedkoop veel geluidshinder voorkomen worden.

Mogelijkheden voor transportpreventie.
De Stichting Natuur en Milieu heeft een nieuw begrip gelanceerd: transportpreventie. De redactie liet het onderzoeksbureau Bakkenist uitzoeken welke mogelijkheden er zijn om bij dezelfde economische groei het transport van goederen - dat veel energie kost - te reduceren.
Als eerste dient gekeken te worden of het transport van een bepaald product echt nodig is. Parmaham bijvoorbeeld (ham van Nederlandse varkens) gaat naar Parma om er ham van te maken en en Nederlandse garnalen worden in Marokko gepeld.
Ook dient het vervoer zo min mogelijk water en lucht te bevatten. Voorbeeld hiervan is vruchtensap waar de consument zelf water aan toe voegt. Ook kan vervoer verkort of zelfs voorkomen worden. Verkorten kan door een voorkeur voor producten van regionale herkomst. Bij de Veiling kan vervoer voorkomen worden door de producten direct naar de afnemer te vervoeren in plaats van eerst naar de veiling. Ook worden de afval- en retourstromen belicht.
Meer informatie: Stichting Natuur en Milieu

Kleine zoogdieren en vogels als verkeersslachtoffers.
Jaarlijks komen in het verkeer tussen de vijf en tien miljoen dieren om het leven, zo schat Rijkswaterstaat. Sinds vorig jaar houden wegkantonniers het aantal dode vogels, viervoeters en amfibieen op en langs het asfalt bij. Koplopers zijn de vogels waarvan er 1 tot 2 miljoen om het leven komen.
Voornaamste oorzaak van de sterfte is het drukke autogebruik. Ook het veelvuldig weggooien van etenswaren op en rond het wegdek is een oorzaak van vele aanrijdingen. Amfibiëen vinden de dood als gevolg van migratie van het ene leefgebied naar het andere. Een bekend voorbeeld is de paddentrek.

Bijtanken door te remmen.
Elke keer dat een automobilist op de rem moet trappen gaat er energie verloren. Echter met het nieuwe vertraagsysteem in auto's werkt dit niet langer als "energie verkwister", De kinetische wordt onmiddelijk geconserveerd, zodat de opgeslagen energie direct voor gebruik beschikbaar is. Het systeem werkt met een veermechanisme, dat de energie opslaat totdat de auto weer opnieuw optrekt.
Meer informatie op: http://gallery.uunet.be/feico/index.htm

Hybride vrachtwagens
Na personenauto's bestaan nu ook vrachtwagens die gedeeltelijke op elektriciteit rijden. Vrachtauto's veroorzaken veel vervuiling en geluidshinder in de bebouwde kom. In Veenendaal loopt nu een proef met een wagen die in de stad van diesel overschakelt op elekticiteit. Voor lange afstanden is diesel nog altijd de gemakkelijkste brandstof. Dit olieproduct levert veel kracht en kan met een volle tank vele kilometers rijden. Een elektricische auto daar in tegen is geruisloos en stoot geen roet uit, eigenschappen die in woonwijken zeer van pas komen. Door de auto op lange afstanden op diesel te laten rijden kunnen ook nog eens de accu's voor de stad opgeladen worden.
Het particuliere Veenendaalse vervoersbedrijf krijgt een subsidie van het NOVEM.

Automobilist kan dutje doen.
Autorijden zonder op te letten en tegelijktijd zo optimaal mogelijk gebruik maken van de schaarse ruimte op de weg is een van de mogelijke oplossingen van het fileprobleem.
Van 15 tot 19 juni kunnen automobilisten ervaren hoe het is om een dutje te doen en tegelijkertijd te rijden, dankzij Automatische Voertuig Geleiding (AVG). Rijkswaterstaat gaat op die dagen namelijk een experiment doen met AVG op de N11 tussen Zoeterwoude en Alphen aan de Rijn. Het deel van de rijksweg waarop experiment plaatsvindt, wordt binnenkort een proeftuin voor diverse AVG-systemen. Behalve personenauto's zullen ook vrachtwagens in het experiment betrokken worden. Rijkswaterstaat krijgt assistentie van TNO. Een van de systemen die wordt getest, is Path. Dit systeem werkt met magneetsensoren in het wegdek. Een computer regelt de interactie tussen de verschillende voertuigen. In de Verenigde Staten is Path al in gebruik. Slechts een minderheid van de Amerikanen geeft niet graag tijdelijk het stuur uit handen. Een ander systeem dat getest wordt is Save. Dit systeem registreert de vermoeidheid van bestuurders. Save stuurt een automobilist automatisch naar de vluchtstrook als deze teveel met zijn of haar ogen knippert. De auto wordt vervolgens tot stilstand gebracht.

Roetfilterbus in Alkmaar
Dat openbaar vervoer milieuvriendelijk is, is nog niet iedereen over eens. De voordelen van stadsbussen zijn besparing van brandstof en materieel. Ook het feit dat voor de ritje naar de stad in tegestelling tot de auto geen schaarse parkeerplaats nodig is spreekt als voordeel. Bezwaren zijn echter de hoge kosten, mede doordat de bussen veelal niet vol zitten. Bovendien veroorzaken deze vervoermiddellen (net zoals het overige gemotoriseerde verkeer) hinder in de vorm van herrie en stank.
De gemeente Alkmaar wil aan dit laatste wat doen door de toepassing van een roetfilter in de stadsbussen verplicht te stellen. Bij de aanbesteding krijgen vervoerders met die bussen met een roetfilter aanbieden een streepje voor. In OV-magazine zegt de Alkmaarse wethouder van Verkeer W. van der Ham hierover: "Ik ben geschrokken van de beelden uit Engelse steden, waar bussen van gecontracteerde vervoerbedrijven zonder enige eisen aan roet, lawaai en stank de binnenstad binnen denderden."
Het vervoersbedrijf NZH doet samen met de Novem al een proef met een nieuwe roetfilter op vier stadsbussen. Het filter, nota bene van Britse makelij, moet de bus stiller, schoner en zuiniger maken. Opvallend aan het roetfilter is dat het zelfreinigend is. Het filter kost circa tienduizend gulden. Testen wijzen uit dat de uitlaatgassen uit het nieuwe filter 90 procent minder roetdeeltjes bevatten en minimale hoeveelheden koolmonoxide en koolwaterstoffen, zonder dat dat leidt tot een hoger brandstofverbruik.

De IJzeren Rijn
Het besluit voor het aanleggen van de Betuwe-lijn is alweer enige tijd geleden gevallen. Met name de milieubeweging twijfelt nog steeds over het nut van deze goederen- spoorlijn. Deze spoorlijn zal 8,1 miljard gulden gaan kosten. De bedoeling is dat de spoorweg een de snelweg gaat ontlasten van goederenverkeer. De twijfel is de vraag of de trein daadwerkelijk als alternatief voor vrachtwagens genomen gaat worden.
Nu blijkt dat in België al spoorlijn vanaf "Antwerpen" tot het Roergebied in Duitsland ligt. Dit eensporig lijntje kan voor een honderste deel van de kosten geschikt gemaakt worden voor zwaar goederenverkeer.
Er zal nog wel wat moeten gebeuren. Minder dan helft van het tracé is geëlektrificeerd, bijna de helft is enkelsporig. Het meest eenvoudige zal zijn een opknapbeurt van het spoor, het aanleggen van inhaalsporen en de bovenleidingen achterwege te laten. Kosten 75 miljoen gulden. De prijzigste variant is het aanleggen van dubbelspoor en elektrificatie. Kosten voor het hele traject een kleine 300 miljoen gulden.
Het politieke probleem is nu, je raadt het al: de spoorlijn ligt in België !! De Rotterdamse havens kunnen niet mee profiteren van de verbinding. Bovendien is het gewenst als er meer stopplaatsen in Nederland komen. Maar zelfs een nieuwtraject via Eindhoven en Venlo komt neer op een fractie van de kosten van de aanleg van een geheel nieuwe Betuwe Lijn.
Een andere mogelijkheid is natuurlijk ook dat de huidige Betuwe Lijn door getrokken wordt naar Rotterdam. Van Dordrecht, via Gorinchem en Geldermalsen en Elst rijden dagelijks treinen.

Asfaltering van Nederland.
Als het aan het huidige kabinet ligt zal Nederland de komende jaren voorzien worden van uitbreidingen in asfalt en beton. Milieudefensie heeft een optelling gemaakt van alle op handen zijnde projecten.
Als voorbeelden noemt de milieuorganisatie onder meer de uitbreiding van Schiphol, de plannen voor de nieuwe Afrikahaven, geplande nieuwe autosnelwegen , de geplande 2e Coentunnel en industrieterreinen zoals de tweede Maasvlakte.
De milieugroep is van mening dat de miljarden die in deze werken geïnvesteerd moeten worden beter gebruikt kunnen worden voor milieuvriendelijke alternatieven. Milieudefensie start hierover een debat die loopt tot aan de tweede kamer verkiezingen.
Meer hierover bij Milieudefensie: http://www.milieudefensie.nl.

Autodate II
De Stichting voor Gedeeld Autogebruik is een samenwerking van bestaande initiatieven van autodelen. Nieuwtjes, meer informatie, plaatsen met een mogelijkheid tot autodelen en nog veel meer vind je op de homepage van Autodate. http://www.autodate.nl

LPG- motoren voor vrachtwagens
Dieselmotoren stoten ondanks vele technische verbeteringen nog altijd veel roet en broeikasgassen uit. Deze brandstof heeft echter als praktisch voordeel dat 1 liter veel kracht levert, waardoor met een volle tank grote afstanden met zware wagens afgelegd kunnen worden.
Autogas (LPG) wordt redelijk veel in personenauto's toegepast. De reden hiervan is de relatief lage brandstofprijs. Nadelig voor veel mensen is echter de grote tank in de achterbak. Dit is dan ook de reden dat tot nu toe LPG-motoren nog niet echt toegepast worden in zwaardere vervoermiddelen zoals vrachtwagens en bussen.
DAF Trucks is gestart met een praktijkproef met 8 LPG-truckmotoren. Ervaring met de motor is al opgedaan in stadsbussen. Deze ervaringen zijn positief. Met vrachtwagens zijn nog een aantal hindernissen te overbruggen. In de trucks is meer kracht dus grotere brandstoftanks noodzakelijk. Dit heeft nadelige effecten: in een truck is de meeste ruimte gereserveerd voor de vracht. Ook de andere eigenschappen vragen een aantal aanpassingen aan de motor zoals aan het inspuit-, uitlaat- en ontstekingssysteem. Over een jaar hoopt DAF Trucks met de productie te starten.
VROM (het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu) heeft voor een grootschalig programma voor het introduceren van schonere vrachtauto's en bussen en het stimuleren van bestelauto's op aardgas of LPG extra geld beschikbaar gesteld.

Fietsroute met EKO-keurmerk
In Drenthe is nu ook een fietsroute met EKO-keurmerk te vinden. Deze fietsroute leidt langs Eko-boerderijen, om de consumenten kennis te laten maken met de biologische landbouw. Deelnemers kunnen een rondleiding krijgen en kunnen in het plaatselijk cafe een Eko-fietsmenu bestellen. Bij de VVV is voor fl. 2,50 een speciaal boekje te koop over deze nieuwe attractie.

Doorbraak zonnecellen
Het Energie Centrum Nederland (ECN) heeft in samenwerking met de Zwitserse firma Solaronix S.A. `s werelds eerste organische film-zonnecel ontwikkeld. De werking is vergelijkbaar als fotosynthese.
De huidige zonnecellen (PV= Photo Voltage) danken hun werking aan de stof silicium. Voor de productie van de bestaande cellen is een hoogwaardige techniek nodig, waarvoor het gebruik van chemische stoffen (bijvoorbeeld zuren) onvoorkoombaar is. Het gevolg is dat de (huidige) zonnecel wat materiaal-productie betreft vrij milieu-onvriendelijk is.
Een ander nadeel is de kostprijs. Met de huidige techniek en afzet van zonnecellen is de energieprijs hoger dan de met fossiele brandstoffen opgewekte electriciteit.
De nieuwe techniek is reeds gedemonstreerd in in horloges en rekenmachines en belooft een doorbraak in de kostprijsontwikkeling. De productontwikkeling van beide firma's gaat verder.
Meer informatie is te vinden op URL: http://www.pz.nl/nieuws/165.htm

Voeding
Ontwerp kas van de toekomst.
Veteranenziekte en zonneboilers.
Pleidooi voor een bestrijdingsmiddelenheffing.
Interactief thuiscomposteren
10 jaar "eerlijke koffie".
Boeren op een vierkante meter.
Inkomsten uit agrarisch natuurbeheer.
Milieubelastingskaart voor de landbouw.
Tekort aan biologisch zaaigoed.
Frietje gezond.
Boerensloten krijgen stuwtje.
Veehouderij verwacht weinig van klonen.
Milieukeur voor Varkensvlees.
Herstructurering Varkenshouderij.
Inkomen uit biologische landbouw.
Onkruidverdelger "Roundup".
Genetisch gemanipuleerde soja.
Biologische producten.
EKO-gids:

Ontwerp kas van de toekomst.
Nederlandse tomaten, komkommers en bijv. aardbeien worden verbouwd in broeikassen. Het is bij ons het (grootste deel van het jaar) te koud om deze gewassen op de "volle grond" te verbouwen. Het grote nadeel hiervan is dat er veel energie nodig is om een goed resultaat te bereiken. Voor een continue groei worden de kassen veelal 24 uur per dag verlicht. Dit kost veel stroom. Daarnaast worden de kassen verwarmd met aardgas.
Kortom de tuinbouw kan nog veel energie besparen. Meer over aanpassingen die goed voor de bedrijfsvoering en het milieu lees je hier:
Kas van de toekomst.

Veteranenziekte en zonneboilers.
De veteranen-ziekte wordt veroorzaakt door de Legionella-bacterie. Deze bacterie kan ook voorkomen in slecht afgestelde zonneboilers. Minister Pronk heeft toegezegd een onderzoek te laten plegen naar de beperking van de gezondheidsrisico's van warm tapwater via centrale systemen. Pronk wil ook in de wet laten vastleggen dat de temperatuur op alle tappunten op meer dan 60 graden Celsius moet liggen.
Uit onderzoek lijkt de suggestie dat er een mogelijk verband bestaat tussen de bacterie en zonneboilers veel bangmakerij. Zonneboilers werken met een primaire kring, die opgewarmd wordt in het paneel, en een tweede kring (het op te warmen water) die in een vat opgewarmd wordt. Dat water wordt, indien nodig, verder verwarmd in het systeem van de centrale verwarming. De primaire kring is volledig gesloten. De enige mogelijke drager van de bacterie is de tweede kring, maar die wordt door het verbruik van warm water voortdurend ververst. De bacterie kan alleen overleven in water van 25 tot 40 graden. De temperatuur in zonneboilers varieert echter nogal sterk, zodat het in de praktijk niet gauw gebeurt dat deze dagen achterheen op een laag niveau schommelt. Het Utrechtse energie-adviesbureau Ecofys deed in 1996 nog onderzoek naar de relatie tussen Legionella en warm-tapwatersystemen en kwam tot de conclusie dat er voor huishoudens met een zonneboilerinstallatie geen enkel besmettingsrisico bestaat. Bij grote zonneboilerinstallaties kan bacteriegroei wel plaatsvinden, tenzij in het ontwerp dode hoeken, een groot volume met stilstaand water en zones met een geringe temperatuurverhoging worden voorkomen. Nader onderzoek blijft tot slot wel nodig.
Meer informatie: Legionella en huishoudelijke warm-tapwatersystemen

Pleidooi voor een bestrijdingsmiddelenheffing.
De nieuwsbrief van het meldpunt voor Gezondheid en Milieu bericht over een plan van de Stichting Natuur en Milieu om onder boeren een verplichte aanpak ter verlaging van de uitstoot van bestrijdingsmiddelen te bevorderen. Met de invoering van een heffing (van 10 gulden per kilogram werkzame stof) wordt het gebruik van bestrijdingsmiddelen belast. De heffing moet in de komende jaren verder oplopen.
De tot nu toe gebruikte vrijwillige aanpak heeft weinig succes gehad. De boeren mogen nu nog zelf bepalen of ze wel of geen extra aandacht besteden aan de vermindering van het bestrijdingsmiddelen-gebruik. De Nederlandse boeren gebruiken nog altijd meer kilogram werkzame stof per hectare (13,5 kg) dan collega's in Denemarken en Duitsland. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw is sinds 1980 wel met circa 40 procent afgenomen, maar dat heeft niet geleid tot een vermindering van de belasting van het oppervlaktewater. Dit komt voornamelijk omdat de reductie vrijwel uitsluitend bij grondontsmettingsmiddelen heeft plaatsgevonden. In absolute aantallen blijft de emissie naar de bodem veel groter.
Meer informatie: Meldpunt Gezondheid en Milieu

Interactief Thuiscomposteren.
Eclips-Interactive in Antwerpen heeft het programma Composim ontwikkeld, een softwarepakket waarmee jezelf thuis kunt composteren.
Aan de hand van kenmerken zoals de grootte van de tuin, aanwezige beplanting en de te investeren tijd kan een eigen composthoop samengesteld worden. Het spel heeft tevens een educatief karakter, met name voor jongeren tussen de 7 en 15 jaar. De CD-rom moet in maart 1999 klaar komen en gaat ongeveer 25 euro gaan kosten.
Meer informatie: e-mail Eclips

10 jaar "eerlijke koffie".
De stichting Max Havelaar bestaat nu tien jaar. Zoals je waarschijnlijk al weet zet Max Havelaar zich in voor eerlijke handel met kleine boeren en arbeiders uit de Derde Wereld. Vanaf 15 november 1988 zijn er in Nederland al meer dan 27 miljoen kilo koffiebonen onder de handelsvoorwaarden van Max Havelaar verkocht.
Inmiddels zijn is er ook thee, bananen, cacao en honing met Max Havelaar keurmerk verkrijgbaar.
Max Havelaar

Boeren op een vierkante meter.
In de gangbare landbouw wordt gewerkt met grote percelen met 1 gewas. De benodigde mest of bestrijdingsmiddelen wordt vastgesteld aan de hand van gemiddelde waarden per hectare.
In Sellingen (Oost-Groningen) ligt een perceel van 900 x 150 meter dat onderverdeeld is in 192 vakken van 20 bij 12 meter. In tachtig vakken worden intensief gewasparameter zoals het mineralengehalte van plant en bodem, de bladbedekking van de grond en de gewasopbrengst gemeten. De gegevens gaan in de computer om verbanden te leggen, bijv. tussen de stikstofgiften en opbrengst. Het doel van deze precisielandbouw is het vaststellen van mogelijkheden van de toepassing van beschikbare kennis en het vaststellen van hiaten hierin. De mogelijkheden lijken veelbelovend. Door een nauwkeurige doses kunstmest, water en onkruidbestrijdingsmiddelen toe te passen zijn grote besparingen mogelijk.
Het systeem werkt op basis van sensor waarnemingen op afstand. Zo wordt bijv. met het Global Position System (met extra sensoren) het hoogteverloop op enkele centimeters nauwkeurig gemeten. Met sensoren aan landbouwwerktuigen kunnen de vocht- en zoutgehalten en de stikstofvoorraden worden gemeten.

Inkomsten met agrarisch natuurbeheer.
Met de landbouwbedrijven gaat het in deze tijd niet goed. Van de huidige Nederlandse boerenbedrijven moet jaarlijks circa drie procent de poorten sluiten. Omgerekend zijn dat er acht per dag. Vergeleken met tien jaar geleden is dit percentage verdubbeld.
Veel bedrijven zijn op zoek naar neveninkomsten naast het huidige bedrijf. Mogelijkheden zijn bijvoorbeeld het toelaten van kleinschalige recreatie (mini-campings) en het medebeheren van de agrarische natuur. Het onderhouden van een houtwal of een bosschage, het beschermen van heidevogels of slootkanten. Ook voor de aanleg en onderhoud van heggen en poelen zijn mogelijkheden. Voor deze extra zorg van de directe omgeving van het bedrijf kunnen de boeren rekenen op extra steun van de Europese Unie. Daar zal geld vrij gemaakt worden voor boeren die naast hun reguliere productie ook natuurbeheer in hun bedrijfsvoering opnemen. Reeds bestaande projecten op het gebied van agrarisch natuurbeheer zijn verder zeer succesvol. Boeren blijken anders te gaan werken als de natuur wordt beschouwd als een product, waarmee ze iets kunnen verdienen. In Noord-Brabant is agrarisch natuurbeheer al zo gewild onder boeren dat er extra mankracht nodig is om de benodigde beheersovereenkomsten met de boeren te kunnen sluiten. Het aantal hectaren waarvoor inmiddels overeenkomsten zijn gesloten bedraagt 4000 ha.

Milieubelastingskaart voor de landbouw.
Welke middel heeft voor welk kwaaltje de beste werking, waarbij rekening gehouden wordt met het Milieu ?
Om inzicht te krijgen in deze ingewikkelde materie heeft het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) milieubelastingskaarten gemaakt. Hiermee kunnen boeren en tuinders geholpen worden bij het kiezen van minder milieubelastende middelen. Inmiddels zijn een drietal van deze "milieubelastingskaarten" gepresenteerd, onder meer voor de bestrijding van phytophtora en bladluis. Landbouwbedrijven waren al een tijdje op zoek naar mogelijkheden om binnen de gewasbescherming zowel richtlijnen te hebben voor de hoeveelheden bestrijdingsmiddel als informatie over de milieubelasting van het middel. Elke kaart drukt de risico's voor het milieu uit in milieubelastingspunten, net zoals de milieumeetlat voor bestrijdingsmiddelen. Het unieke is echter, dat de bestrijdingsmiddelen in volgorde van milieubelasting zijn weergegeven. Weinig punten betekent een geringe milieubelasting en een hoge plaats op de kaart.

Tekort aan biologisch zaaigoed
De ontwikkelingen in de biologische landbouw dreigen in het gedrang te komen door de intensieve aandacht voor gentechnologie bij gangbare veredelingsbedrijven. Hierdoor komt de plantenveredeling die meer gericht is op de biologische landbouw - al dan niet in samenwerking met reguliere zaadbedrijven - slecht op gang.
Biologische boeren hebben met name behoefte aan rassen die zich goed aanpassen aan de bodem- en bemestingsomstandigheden binnen hun bedrijf. Ook rassen met een hoog onkruidonderdrukkend vermogen en een goede weerstand tegen ziekten en plagen hebben prioriteit.

Frietje gezond.
Bij toeval hebben twee Britse wetenschappers ontdekt dat het vetgehalte van de aardappel afneemt naar mate het minder vocht bevat. Gentechnologie kan ook positieve ontwikkelingen teweeg brengen. Door een enzym in de aardappel te manipuleren verhoogt het zetmeel gehalte. In de frituurpan wordt normaal gesproken het water uit de aardappel vervangen door vet.
Door zo min mogelijk vet te eten, wordt de kans op hartklachten verlaagt. Echer iedereen wil ook wel eens lekker eten. De nieuwe frietjes zijn gezond en lekker.
Deze ontdekking is, door een hogere voedingswaarde van de aardappel ook zeer gunstig voor ontwikkelingslanden.

Boerensloten krijgen stuwtje
Eén van de grote veroorzakers van de verdroging is de landbouw. Om zo lang mogelijk van het land gebruik te kunnen maken wil de boer het grondwater zo laag mogelijk houden. Dit gebeurt door het aanleggen van diepe rechte sloten, zodat de neerslag en het grondwater zo snel mogelijk verdwijnt.
De Noordbrabantse Christelijke Boerenbond (NCB) in samenwerking met de provincie Brabant heeft een uniek project opgestart. Op geheel vrijwillige basis kunnen de boeren nu meedoen aan het provinciale waterconserveringsplan, door het plaatsen van stuwen in beken. Hierdoor wordt het water langer op het land vastgehouden en stijgt de grondwaterstand
De plaatsing van een stuwtje kan tot gevolg hebben dat het slootwaterpeil met meer dan een halve meter stijgt. Dit kan natuurlijk consequenties hebben voor de bedrijfsvoering, de boer beslist echter zelf.

Veehouderij verwacht weinig van klonen.
Genetische manipulatie is een veelbesproken onderwerp. Het klonen van agrische producten van zowel de akkerbouw als de veeteelt wordt met argusogen bekeken.
Maar ook de veehouders verwachten op korte en middellange termijn weinig van het klonen van dieren, zo meldt Boerderij. De ongeslachtelijke voortplantingstechniek heeft dus ook geen prioriteit binnen de veeteelt-sector. Volgens de Wageningse hoogleraar prof.dr.ir. E.W. Brascamp van de vakgroep Veehouderij zijn de mogelijkheden van het klonen jarenlang schromelijk overschat. "Het is ook niet mogelijk om uniformer vee te krijgen. Bovendien willen we met verbetering beter vee krijgen, en klonen betekent stilstand.'' De genetische experimenten op landbouwhuisdieren zijn tot nu toe gericht op de productie van medicijnen. De vorderingen in deze experimenten zijn echter nog nihil.
Een organisatie die bezig is met acties tegen genetische manupulatie: Alternatieve Konsumenten Bond.

Milieukeur voor Varkensvlees.
De varkenshouderij heeft, met name sinds het uitbreiden van de varkenpest, last van een slecht imago. Bij intensieve veehouderij zitten de dieren te dicht op elkaar, worden onnatuurlijk vetgemest en (preventief) volgestopt met medicijnen en antibiotica.
Maar natuurlijk zijn er ook veehouders die dier- en milieuvriendelijker produceren. De Biologisch Dynamische boeren voldoen aan zeer strenge eisen voor huisvesting, de verzorging en het voer van het dier. Genetische manupulatie is verboden, synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn uitgebannen. Dit product krijgt een een EKO of SKAL keurmerk.
De stichting Milieukeur zal binnenkort aan relatief milieuvriendelijk varkensvlees het Milieukeurmerk verlenen. Dit keurmerk stelt minder hoge eisen aan de producten, maar verleent alleen aan duidelijk milieuvriendelijkere producten het keurmerk.
Voor de productgroepen aardappels, uien, papier etc. is al enkele jaren het Milieukeurmerk beschikbaar. Nu gaat de Stichting Milieukeur ook keurmerken verlenen aan de productgroep varkensvlees. De varkensboeren die het vlees leveren, moeten voldoen aan strenge eisen in de milieuregelgeving. Bovendien moeten ze een verfijnde mineralenbalans kunnen laten zien en het energieverbruik in het bedrijf flink beperken. Aanvullende eisen zijn gesteld op het gebied van fosfaat- en stikstofuitstoot. De Stichting Milieukeur heeft voor de boeren een puntensysteem ingevoerd. Hoe meer punten, hoe groter de kans boeren maken om het Milieukeur te verwerven.
Meer informatie over de verschillende keurmerken: vind je hier.

Herstructurering Varkenshouderij
Met één ding is iedereen het wel eens; zo kan het niet verder. Het fokken van varkens en de verwerking tot vlees op intensieve wijze veroorzaakt vele problemen. De varkenspest is de laatste druppel. Naast grote vatbaarheid voor ziekten is ook de diervriendelijkheid in het gedrang.
Minister van Aartsen heeft afgelopen november een wetsvoorstel ingediend. De voorgestelde herstructering houdt een aantal maatregelen in. Het heikele punt is de wettelijke vermindering van het aantal varkens met 25% in het jaar 2000. Dit met uitzondering van de Scharrel- en Biologische Varkenshouderijen.

Van alle kanten zijn hier kritische kanttekeningen tegen gerezen. De boeren zelf zijn bang voor een zo sterk verminderde omzet, waardoor zij het hoofd niet meer boven water kunnen houden. Een sanering, alleen in Nederland zal de concurentiepositie met het buitenland sterk ten nadele kunnen veranderen.
De Kamer van Koophandel (Oost Brabant) ziet in de varkenspest eerder een kans dan een bedreiging. De kamer ziet wel iets in grotere bedrijven waarbij geïnvesteerd kan worden in kennis van nieuwe technieken in milieu- en diervriendelijkere productie. Tevens ziet de Kamer kansen voor ecologisch boeren in combinatie met recreatie. De vrijgekomen ruimte na de sanering kan in Noord-Brabant goed gebruikt worden nieuwe bedrijfsterreinen (wat positief is voor werkgelegenheid). Als laatste argument staat in deze kamerkrant van januari/februari 1998 export van de opgedane kennis, immers van de rest van Europa valt een dergelijke crisus vroeg of laat ook te verwachten.
De Milieubeweging is ook niet overtuigend positief. De kneep zit hem in de sterk sturende karakter van de overheid, waardoor eigen initiatief van de sector (bijna) niet mogelijk is. Met samenwerking tussen de boeren, provincie en de Brabantse Milieufederatie is een plan gemaakt om (vooruitlopend op de plannen van Aartsen) de hoeveelheid mest te verminderen.
Inmiddels heeft Aartsen twee maal een aanbod richting de boeren gedaan om op een goede manier het bedrijf te beëindigen. Deze opkoopregeling is bedoeld de sector te verkleinen.
Het wetsvoorstel is na behandeling in de tweede kamer inmiddels op enkele punten aangepast. Het varkensrecht, het aantal varkens dat de varkenshouder mag houden is is op 90 % (was 85%) van het gemiddeld aantal dat opgegeven is. In het jaar 2000 worden de rechten nogeens tot maximaal 15% (was 10%). Eind februari begin maart wordt dit wetsvoorstel behandeld in de eerste kamer.
zie ook: http://www.minlnv.nl

Inkomen uit biologische landbouw.
Het verschil tussen de verdiensten van gangbare en biologische akkerbouwers is klein. Alleen de omschakeling van gangbaar naar biologisch vraagt wel veel arbeidsinzet en een forse investering. Dat stellen medewerkers van het Accountantsbureau Flevoland. Ze vergeleken een gangbaar en een biologisch akkerbouwbedrijf van 36 hectare groot. Een andere conclusie die de onderzoekers trekken: de groei van de markt voor biologische producten gaat nog steeds verder opwaarts.

Onkruidverdelger "Roundup"
In Nederland wordt door boeren, overheid en particulieren jaarlijks 500.000 kilo van het meest gekochte bestrijdingsmiddel "Roundup" gebruikt. Roundup is niet biologisch afbreekbaar, met als gevolg dat de stof lang in het milieu aanwezig blijft. Op de verpakking van dit bestrijdingsmiddel prijkt de term ECO. Wat een 'natuurlijk' product impliceert.
De Stichting Natuurverrijking heeft hiertegen met succes actie gevoerd. De Reclame Code Commissie (RCC) vindt reclame voor deze onkruidverdelger misleidend. De reclame kan volgens de uitspraak tot onzorgvuldig gebruik leiden. De bewering "biologisch afbreekbaar" wordt niet alleen in brochures vermeld, maar ook op de verpakkingen van Roundup. Omdat het bestrijdingsmiddel in vrijwel elk tuincentrum te koop is zullen tienduizenden verpakkingen aangepast moeten worden.
Het gehele artikel is te vinden op: http://www.pz.nl/nieuws/265.htm

Genetisch gemanipuleerde soja
Soja is de bron van vele voedingsmiddelen zoals koekjes, vegetarische burgers, soepen, ketjap, mayonaise, brood, ijs, margarine, etc. In het najaar van 1996 kwam voor het eerst erfelijk veranderende soja op de Nederlandse markt. In deze bonen is een eiwit van een bacterie ingebouwd, waardoor de sojaplant tegen het onkruidbestrijdingsmiddel 'Round-Up' kan. De boeren kunnen dan gemakkelijk de akkers tegen onkruid bestrijden.
Milieu- en Consumentenorganisaties zijn van mening dat deze soja nadelig is voor de gezondheid en het milieu. Zij vinden dat de effecten van de genetische verandering nog onvoldoende onderzocht zijn. Het kan zijn dat de gewassen totaal resistent worden en dus met geen enkel bestrijdingsmiddel in de hand te houden zijn. Ook bestaat het gevaar dat de toegepaste bacteriën 'overstappen' op andere planten of de te bestrijden insecten, waardoor deze onbeperkt kunnen groeien. Met andere woorden het natuurlijk evenwicht kan verstoord raken, met als gevolg grote plagen.
Een ander nadeel is het gebruik van het bestrijdingsmiddel Round-Up. Dit middel is in het milieu niet volledig afbreekbaar, een deel van de afbraakproducten blijft nog lange tijd op de soja-akkers aanwezig. De Round-Up komt ook in het grondwater terecht, met als gevolg een verspreiding van de vervuiling over een groter gebied en bedreiging van het drinkwater. Ook bestaat de angst dat de landbouw te zeer afhankelijk wordt van het bestrijdingsmiddel.
Tevens zijn mogelijke allergische reacties op het bewerkte product nog onvoldoende bekend.

Wat kan U hier tegen doen ?
Er bestaan witte en zwarte lijsten waarop respectievelijk de voedingsmiddelen die vrij ofwel waarbij gebruik gemaakt is van deze biotechnologie in omloop. Deze lijsten zijn te vinden op: http://www.pz.nl/akb/gentech_inl.htm

Biologische producten
Vanaf 14 november is de landelijke EKO-campagne van de Stichting Biologica met het op straat aanbieden van gratis bekertjes biologische yoghurt in veertien Nederlandse steden gestart. De consument koopt biologische producten nog niet gretig in en dat moet veranderen.
De campagne gaat een half jaar duren. Behalve de actie met bekertjes yoghurt komen er via Postbus 51 spotjes op radio en tv onder het motto 'Biologisch, natuurlijk goed'. Via postkantoren, bibliotheken, supermarkten en warenhuizen wordt verder het magazine 'Smakelijk Eten' verspreid met recepten en culinair nieuws. In juni wordt de campagne afgesloten met een open dag bij honderden biologische boerenbedrijven in het land.

EKO-gids:
De stichting Biologica heeft de nieuwe EKO-gids uitgebracht. Hierin vind je 650 verkoopadressen van biologische voeding.
URL: http://www.ecomarkt.nl/voeding/biologica/index.html

(internationaal) milieubeleid
Milieubalans en Natuurbalans 1999.
Het Multilateraal Akkoord inzake Investeringen (MAI) van de baan.
Schulden armste landen kwijtschelden.
Europese subsidie op fossiele brandstoffen.
Milieubalans 1998
Multilaterale Akkoord inzake Investeringen.
Nationaal Milieubeleids Plan 3 (NMP 3)
Uitslag Kyoto: klimaat conferentie
Joint Implemation
Kyoto: klimaat conferentie

Milieubalans en Natuurbalans 1999.
De jaarlijkse Milieubalans en de Natuurbalans zijn uitgebracht door het Rijks Instituut voor Milieuhygiene (RIVM).
In de Milieubalans constanteert de RIVM een daling van veel milieugevaarlijke stoffen. Dit met uitzondering van het broeikasgas kooldioxide (CO2). Maar het gaat nog niet goed met het milieu in Nederland. Dit is o.a. te zien aan de zure neerslag, de kwaliteit van het oppervlakte water en het drinkwater. De inspanningen van de overheid en de samenleving om de milieuproblemen aan te pakken leveren resultaat op. Nu is het tijd voor meer ingrijpende maatregelen om de hardnekkige problemen op te lossen.
In de Natuurbalans blijkt dat de soortenrijkdom van de planten en dieren afneemt als gevolg van verzuring, vermesting en verdroging en vergiftiging. Bovendien zijn natuurgebieden te klein of te versnipperd.
reactie op milieubalans van VROM

Het Multilateraal Akkoord inzake Investeringen (MAI) van de baan.
Het blad ZOZ, lijfblad voor `doendenkers` van De Omslag, meldt dat het Multilateraal Akkoord inzake Investeringen (MAI), waar zoveel milieu-organisaties en andere maatschappelijke instellingen groot bezwaar tegen maken, er niet komt. Meer informatie hierover is terug te vinden bij Internationiaal Milieubeleid in het Archief van Milieu Actueel
Eind november zou minister Ybema van Economische Zaken dit in een brief aan de Tweede Kamer hebben laten weten. De maatschappelijke discussie over het akkoord, die overal in Europa is ontstaan, heeft Frankrijk doen besluiten niet meer mee te doen. Als Frankrijk niet akkoord gaat, heeft het hele MAI ook geen zin meer, vindt Ybema. Nederland zou zich nu gaan inspannen om een soortgelijk verdrag via de wereldhandelsorganisatie te realiseren. Meer info: Anti-MAI-campagne, telefoon 071-5127619.

Schulden armste landen kwijtschelden.
Alle schulden de wereld uit: dat is het motto van de internationale campagne `Jubilee 2000` die onlangs - in navolging van andere landen - in Nederland is gestart. De actie richt zich op de 52 armste landen, waarvan 39 Afrikaanse. De wens om de lasten van deze landen te verlichten, is afkomstig van Anglicaanse kerken. Alle Nederlandse kerken hebben zich inmiddels achter hun Engelse broeders geschaard. Maar ook niet-kerkelijk organisaties, zoals Wemos, steunen de campagne.
De bedoeling is dat er wereldwijd handtekeningen worden ingezameld. Deze zullen dan volgend jaar in Keulen worden overhandigd aan de regeringsleiders van de G7, de zeven rijkste landen ter wereld. De Nederlandse campagnevoerders verwachten in ons land 300 duizend handtekeningen te verzamelen. In het blad Internationale Samenwerking (Ministerie van Buitenlandse Zaken) staat overigens een overzicht van de schuldenlanden. Het armste land in Afrika, Mozambique, zou er 4,1 jaar over doen om zijn schulden te betalen wanneer het het hele BNP voor de jaarlijkse aflossingen zou aanwenden.
Meer informatie: WEMOS.

Europese subsidie op fossiele brandstoffen.
Ondanks de vele internationale overeenkomsten om meer aan de reductie van broeikasgassen te doen, gaat meer dan 80 procent van alle energiesubsidies in de EU nog naar het stimuleren van het gebruik van fossiele bronnen. Als gevolg daarvan is de groei van duurzame energie slechts mondjesmaat. Ook de ontwikkeling van concurrerende energiemarkten raakt hierdoor gefrustreerd. Dat stelt Greenpeace in een rapport. De grote boosdoeners onder de EU-landen zijn Oostenrijk, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Duitsland. Duitsland geeft bijna zeven miljard dollar aan subsidies weg voor fossiele energie en nog niet eens 150 miljoen aan duurzame energie. Het Verenigd Koninkrijk spant de kroon met bijna twee miljard aan kernenergie en een armzalige 94 miljoen aan stimuli voor duurzame energiebronnen. Nederland verkeert in de middenmoot met 31 miljoen subsidie aan fossiele energie, 48 miljoen aan kernenergie en 88 miljoen aan duurzame energie. In het onderzoek zijn de verborgen subsidies (als belastingsvoordelen voor olie en gas) niet meegenomen.
energie subsidies

Milieubalans 1998
Op 8 september is de Milieubalans gepresenteerd door minister Pronk van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu. De resultaten zijn niet altijd even positief. Zwakke punten in het Nederlandse milieu zijn het energieverbruik, verkeers- en vervoersproblemen en de landbouw. Door de toename van het gebruik van elektrische apparaten in het huishouden is het energieverbruik in 1997 met 2,2% gestegen. Een andere boosdoender is het autogebruik dat is toegenomen met 4%. Ook het vrachtverkeer over de weg neemt nog altijd toe. De landbouw gebruikt teveel grondwater, mest en bestrijdingsmiddelen. Gevolg hiervan is verlaging van grondwaterstand (verdroging), vervuiling van lucht en grondwater en bedreiging van 40% van de inheemse plantensoorten.

Multilaterale Akkoord inzake Investeringen (MAI)
Over de gevaren van het Multilaterale Akkoord inzake Investeringen (MAI) is nog weinig bekend. Kern van het verdrag is dat multinationals verregaande rechten krijgen. De bijnaam van het verdrag is 'de grondwet voor de wereldeconomie'. Landen die het ondertekenen zitten er namelijk twintig jaar aan vast. Multinationals kunnen in die tijd onder meer overheden aanklagen voor een internationaal tribunaal. Omgekeerd kan dit niet. Bovendien kunnen ze landen in en uit wanneer ze maar willen.
Er wordt door de 29 rijkste landen van de wereld, inclusief Nederland, al twee jaar over onderhandeld. Het verdrag stuit op grote weerstand van niet-gouvermentele organisaties en de kerken, omdat het rampzalige gevolgen zou hebben voor mens en milieu.
Voornamellijk voor ontwikkelingslanden kunnen de gevolgen van het akkoord dramatisch uitpakken. Grote investeerders kunnen daar hun gang gaan zonder dat het land er enig profijt van heeft. Het inhuren van plaatselijke arbeid of het afdragen van een vergoeding mogen niet verplicht gesteld worden.
Het MAI is geformuleerd en wordt ondertekend door de OPEC-landen. Afrikaanse, of Aziatische staten waar veel investeerdes zich willen vestigen, hebben totaal geen inspraak en moeten zich verzoenen met dit door rijke westerse landen opgesteld verdrag.
Ondanks de breedgedragen oppositie is er in Nederland nog geen publieke discussie over het verdrag gaande. Veel Nederlanders hebben zelfs nog nooit van het verdrag gehoord.
Meer informatie over: MAI.

Nationaal Milieubeleids Plan 3 (NMP 3)
Begin februari heeft minister de Boer het nieuwe Nationaal Milieubeleids Plan gepresenteerd. Hierin staan de voornemens van regering ten aanzien van het milieubeleid voor de komende periode.
Sinds het eerste Milieubeleidsplan is er veel veranderd. De afgelopen 10 jaar zijn de emissies van benzeen, methaan en dioxine teruggelopen. Er is echter ook slecht nieuws; de uitstoot van broeikasgassen (o.a. kooldioxide), NOX en de geluidshinder uit het verkeer zijn toegenomen. Ook de mest- en ammoniak emmissies afkomstig van de landbouw vormen de pijnpunten. Het schoonmaken van vervuilde grond (bodemsanering) loopt eveneens achter op planning.
De minister werkt hieraan door extra geld (2,6 miljard gulden) tot 2010 beschikbaar te stellen. Hiermee moet de bodemsanering vordering krijgen en de CO2 en NOx uitstoot verminderd zijn.
Met de verdubbeling van de energieheffing wil de minister het gedrag ten aanzien van mobiliteit, consumptie en het energiegebruik van de burgers beïnvloeden. Zie ook het ministerie VROM.
De Vereniging Milieudefensie heeft gereageerd op het CO2 reductie plan. De vereniging meent dat de tien procent in 2010, waar het kabinet zich in Kyoto nog sterk voor had gemaakt, niet haalbaar is binnen het NMP3. Milieudefensie kwam daarom met drie correcties. Allereerst moet er voor alle energie-gebruikers een energiebelasting komen. Ten tweede is een verlaging van de maximum snelheid naar 100 km/u nodig. Als derde maatregel acht Milieufensie een heffing op de CO2-emmissie door vliegtuigen en zeescheepvaart noodzakelijk.

Uitslag Kyoto: klimaat conferentie
Van 1 tot 12 december heeft de internationale klimaatconferentie plaatsgevonden in het Japanse Kyoto.
Op deze conferentie zijn afspraken gemaakt over de de uitstoot van broeikasgassen. Een beperking aan deze uitstoot houdt een vermindering van energie-gebruik in. Immers, bij verbranding van aardolie (bijvoorbeeld brandstof voor vervoer ), kolen (bijvoorbeeld opwekking elektriciteit) en gas (bijvoorbeeld voor verwarming) etc, komt CO2 vrij. Dit gas is de grote veroorzaker van het broeikas-effect, welke zorgt voor de opwarming van de aarde.
Een beperking in de uitstoot van broeikasgassen houdt een energie-besparing in. Dit heeft weer gevolgen voor de economische groei. Behalve energiebesparing is het opvangen van broeikasgassen bij de opwekking van energie is mogelijkheid. Alleen wat dan ?? Een beter alternatief is het gebruik van duurzame energie. Met behulp van de zon, wind en bijvoorbeeld aardwarmte kan ook energie opgewekt worden zonder een verbranding te bewerkstelligen.
De volgende reductie van broeikasgas is overeengekomen: de Verenigde Staten zal de uitstoot van onder andere CO2 met 7% verlagen, Japan met 6% en de Europese Unie met 8%, ten opzichte van 1992.

Joint Implemation
In Koyoto is ook gesproken over "Joint Implemation" ofwel gezamenlijke uitvoering. Het principe hiervan is dat een land de mogelijkheid heeft om de uitstoot van broeikasgassen in ander land terug te dringen. In bijvoorbeeld Oost-Europa wordt nog gebruik gemaakt van kolengas centrales. Deze energie centrales vervuilen relatief veel meer dan centrales in bijvoorbeeld West-Europa. Het dus gemakkelijker èn goedkoper om in Oost-Europa de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. Welnu, in plaats van dure zuiveringstechnieken, energiebesparing of de toepassing van duurzame energie in eigen land kan in een "arm" land met relatief weinig geld veel gezuiverd worden.
Op zich is het streven om minder welvarende landen te ondersteunen in de oplossing van het wereldwijd milieuprobleem 'broeikaseffect' een goed streven. Echter "Ontwikkelingslanden" vrezen voor onvermindere groei van het energie gebruik in het "rijke Westen". Ook milieuorganisaties zijn van mening dat er sprake moet zijn van energiebesparing in eigen land en het ondersteuning van minder gefortuneerde landen in "milieuvriendelijke" vormen van energie-opwekking.
In Kyoto is het voorstel van de VS om rijkere landen het recht te geven emissierechten op te kopen (Joint Implemation) uiteindelijk toch aangenomen. Arme landen zijn wel bang dat rijke landen op die manier hun verantwoordelijkheid voor emmissiereductie kunnen ontlopen.

Kyoto: klimaat conferentie
Van 1 tot 12 december van dit jaar vindt er in Japan (Kyoto) een Verenigde Naties internationale klimaat conferentie plaats. Op die conferentie moeten voor het eerst afspraken worden gemaakt over de wettelijk bindende beperkingen aan de uitstoot van broeikasgassen die klimaatveranderingen veroorzaken en een bedreiging zijn voor onder meer eilandstaten en laaggelegen landen.
"Zowel de industrielanden als de ontwikkelingslanden vinden het noodzakelijk dat er een akkoord komt over beperking van broeikasgassen. De meningsverschillen zijn nog heel groot, maar het eerste politieke overleg heeft mij hoop gegeven." Minister De Boer (VROM) zei dit in Tokyo na een door de Japanse regering bijeengeroepen spoedoverleg ter voorbereiding van de VN-klimaatconferentie.
Zie ook: http://www.minvrom.nl/vrom/pers/187.htm

afval.
Een tweede leven voor PC-onderdelen.
Verwijderingsbijdrage huishoudelijke apparaten.
Hergebruik van water en energie.
Kooldioxide van Shell voor het Westland.
Hergebruik van aluminium
Betalen met de chipknip voor afvalverwijdering.
Olieplatform Brent Spar

Een tweede leven voor PC-onderdelen.
Wat vind je van een agenda tussen twee printplaten uit een oude computer? Of een printplaat als muismat? Het bedrijf Compunote richt zich met uit afgedankte pc-onderdelen duidelijk tot de milieubewuste consument. Behalve de agenda en de muismat maakt het bedrijf ook klemborden en sleutelhangers van oude computeronderdelen. Grondstoffen heeft Compunote voorlopig voldoende. Jaarlijks worden er namelijk wereldwijd zo'n 20 miljoen computers afgedankt.
Meer Informatie: Compunote

Verwijderingsbijdrage huishoudelijke apparaten.
Met ingang van 1 januari 1999 betaalt de consument bij aankoop van grote huishoudelijke apparaten een verwijderingbijdrage. De oude t.v., koelkasten, fornuizen, etc worden van nu af ontmanteld voor hergebruik.
Coolrec uit Eindhoven heeft al enkele jaren proefgedraaid. Het bedrijf kan per lijn 1 koelkast per minuut verwerken. Het uitladen, verwijderen van kabels gebeurt handmatig. Daarna wordt de koelvloeistof afgetapt. Na verdere demontage van de compressor vervolgt het proces volledig machinaal. Uit eindelijk komen er gescheiden ijzer, PUR-schuim, aluminium, non-ferro metalen en kunststoffen uit.
Dit jaar verwacht het bedrijf 400.000 koelkasten en 180.000 t.v.'s en monitoren te verwerken.
95% van de koelkast wordt hergebruikt. Bij t.v's en monitoren wordt een 80 tot 85 % behaald. Deze verwerking gebeurt op dit moment grotendeels handmatig.

Hergebruik van water en energie.
Het adviesbureau Krachtwerktuigen heeft een studie afgerond over hergebruik van water en energie op een bedrijventerrein in Nijmegen.
Wat een afvalstroom voor het ene bedrijf is, kan een waardevolle grondstof zijn voor de buurman. Bijvoorbeeld een synthetische vezelfabrikant kan per jaar 1,5 miljoen m3 warm water doorgeven aan een papierfabriek en een verwerkingsfabriek voor vliegas. Een tweevoudige hergebruik van water is mogelijk bij de soepfabriek. De 240 duizend m3 koelwater kan deze fabriek doorgeven aan een aardappelzetmeel verwerker. Een palingkwekerij kan hierna het water nog eens gebruiken.
Het resulaat is een besparing van 2 miljoen kubieke meter water en 3,4 miljoen kubieke meter aardgasequivalenten, ofwel 1,8 miljoen gulden per jaar.
Het is nog even af wachten of de bedrijven deze gezamenlijke water- en energiegebruik ook daadwerkelijk gaan uitvoeren. De afhankelijkheid van de buurman is een struikelblok. Het bedrijf moet zeker zijn dat zijn buurman het water/energie ook elke werkdag doorgeeft. Een dag zonder betekent een schade post, welke groter is als jaarlijkse besparing van alle bedrijven te samen.

Kooldioxide van Shell voor het Westland.
Bij de raffinage van olie in Pernis komt veel Koolstofdioxide vrij, welke niet zomaar het milieu in mag. In plaats van dit vrijgekomen broeikasgas te injecteren in de grond, waar het op betere tijden kan wachten, wil Shell nu de kooldioxide exploiteren.
In de tuinbouw wordt momenteel gestookt t.b.v. een hogere temperatuur en de productie van CO2, de bouwstof van iedere plant. De tuinders moeten nu nog de verwarming aan zetten om de gewassen te laten groeien. Bij het voorstel van Shell kan de verwarming in de zomer uit.
Dit plan levert voor alle partijen wat op. Voor het milieu komt er minder van het broeikasgas in de lucht.

Hergebruik van aluminium
De grondstof Aluminium veroorzaakt veel milieuvervuiling. Het winnen uit de grond gebeurt in grote mijnen door de z.g.n. dagbouw. Bovendien vraagt de verwerking van deze grondstof veel energie. Spaarzaam- en her-gebruik van aluminium is dus gewenst
Hoogovens en TNO hebben een samenwerkingsverband gesloten om een hoogwaardige technologie te ontwikkkelen die het mogelijk maakt om hoogwaardige aluminium uit schroot te produceren.
Jaarlijks komt er 200.000 ton aluminiumschroot, afkomstig van de bouw, huishoudelijke apparaten en verpakkingen, vrij. Met deze technologie kunnen diverse legeringen en andere verontreinigingen uit het aluminiumschroot verwijderd worden. Het eindproduct is dan een hoogwaardige grondstof geschikt voor toepassingen zoals in auto's en vliegtuigen.
Momenteel wordt het schroot wel verwerkt, maar is bijmenging van 'schone' aluminium noodzakelijk.

Betalen met de chipknip voor afvalverwijdering.
Alleen betalen voor de hoeveelheid afval die je zelf weggooit is een wens die al lang bestaat. Tot nu toe betaalt elk huishouden een vast bedrag onafhankelijk van de hoeveel die die persoon of personen aan de straat zetten.
In 65 gemeenten in Nederland is nu een proef bezig met tariefdifferentiatie voor het afval. Het streven hierbij is dat de burger door de directe betaling afhankelijk van de hoeveelheid aangeboden de hoeveelheid afval zal verminderen.
Het haalsysteem met chips in de rolcontainer en de afvalauto, waarbij het volume of het gewicht gemeten wordt is een methode.
De gemeente Vilssingen werkt met een brengsysteem. Op vaste plaatsen staan ondergrondse afvalcontainers met eletronica voor het meten en het betalen met een chipknip. Nu kan de burger het afval wegbrengen wanneer hij/zij dat wil en direct betalen met de chipknip. De prijs is afhankelijk van het gemeten gewicht of volume door de afvalzuil.

Olieplatform Brent Spar
De dumping van de Brent Spar is defenitief van de baan. Na een heftige campagne in 1995 heeft Greenpeace Shell zo ver gekregen dat het platform niet afgezonken ging worden. Het gevaar volgens Greenpeace waren de zware metalen die eenmaal in de verre diepte van de oceaan buiten zicht zouden komen en daardoor als tijdbom konden gaan werken. Een precedent werking was het tweede gevaar, immers eenmaal toestemming om een oud olie-platform te laten zinken en alle platforms kunnen dezelfde weg volgen.
De Brent Spar wordt in stukken gezaagd en gebruikt als haven/steiger.
of Greenpeace: http://www.greenpeace.org/~odumping/oilinstall/index.html.

Milieu & internet.
Vakantie sites
Adbusters voor kritisch consumeren.
NatuurAandelenWEb
Debat Biotechnologie voor scholieren.
Milieudatabase 'United Nations CyberSchoolBus' voor scholen.

Vakantie sites

Overige onderwerpen
Internationale Niet-Winkeldag 1999.
Vliegtax: een eerlijke prijs voor de snelste reis.
Mobiel bellen is onschadelijk ?
Dubo-woning halve ton meer waard.
Olie bedreigt vogelpopulatie Waddengebied.
Sneeuw in Alpengebied.
Rentevrij sparen en lenen.
Prijs voor het verbeteren leefomgeving.
Oordopje voor mobiele telefoon.
2 waterleidingen in 1 huis.
Proef met 'waterspoor'.
De Otter terug ??

Internationale Niet-Winkeldag 1999.
Deze dag staat in het teken van bewust consumeren (consuminderen zelfs). Door deze dag geen inkopen te gaan doen geef je aan niet mee te doen aan de "winkel-waanzin".
Speciaal voor deze dag verschijnt eind november de "Konsuminder-krant". Deze krant wordt verspreid door de bibliotheken. Meer informatie op de website Niet-winkeldag

Vliegtax: een eerlijke prijs voor de snelste reis.
De stichting Strohalm heeft een vrijwillige vliegtax ingevoerd. Op een vliegticket wordt gewoonlijk geen belasting betaald op de gebruikte kerosine. Dit levert een oneerlijke concurentie op ten opzichte van milieuvriendelijke vervoermiddelen.
Strohalm biedt ter compensatie bedrijven en particulieren een vrijwillig contract aan. Hierin verplicht de contractant zich voor elke vliegreis 17,5% BTW te betalen. Met dit geld reserveren de deelnemende bedrijven milieuvriendelijke investeringen in eigen bedrijf. Particulieren storten de BTW op een speciale rekening van Stichting Strohalm. Dit geld is bestemd voor een milieuvriendelijke investering. Zo is in 1998 het geld gebruikt voor een zonnedak van de TU in Delft.
Meer weten: Vliegtax

Mobiel bellen is onschadelijk ?
Ditmaal wijst een onderzoek uit dat mobiel bellen geen gevolgen heeft voor de gezondheid. Deze keer komt het nieuws van TNO en het Academisch Ziekenhuis Utrecht (AZU), die samen twee jaar onderzoek deden naar de mogelijke gevaren van het gebruik van de GSM.
Volgens de oncoloog Jan Lagendijk van het AZU is de opwarming van de huid en de hersenen uiterst minimaal en niet meer dan 0,2 graden Celsius bij een maximaal vermogen van de telefoon. "Als je gaat joggen dan is de opwarming vele malen hoger. "We hebben ons druk gemaakt om niks", zei hij woensdag op Radio 1. De zendmasten geven meer straling, maar ook die is te verwaarlozen. "Die energie is te vergelijken met de energie van een gloeilampje van 30 Watt. Een zendmast staat bovendien heel ver weg, vaak bovenop een flat. Dus ook de opwarming via het basisstation is heel erg klein."

Dubo-woning halve ton meer waard.
Van de gemiddelde huizenkoper zou 88 procent bij een gelijke prijs een duurzame woning kopen, zo staat in het rapport `Nationaal onderzoek duurzaam bouwen` van de Vereniging Grootbedrijf Bouwnijverheid. Het onderzoek werd gedaan onder potentiele huizenkopers.
Bij het ontwerp en de bouw van een duurzame woning worden extra maatregelen genomen om het water- en energiebegruik van de toekomstige bewoners zo laag mogelijk te houden. De bouwstoffen zijn zo milieuvriendelijk mogelijk van aard.
Uit het onderzoek blijkt dat 3/4 deel van de ondervraagden vermoedt dat een dubowoning duurder is dan een gewone woning. Tweederde is verder bereid voor een Dubowoning vijftigduizend gulden meer te betalen. Dat bedrag moet tijdens de woonduur en met de verkoop wel worden terugverdiend. De meeste belangstelling voor duurzame woningen komt uit de hoek van welvarende suburbane kopers, die op zoek zijn naar een dure, grote eengezinswoning, liefst vrijstaand of twee-onder-een kap. Uit het rapport valt overigens niet op te maken of de groeiende acceptatie van Dubowoningen te maken heeft met het krappe woningaanbod van dit moment. Meer info: VG Bouw, tel. 079-3438238.
Meer informatie: DUBO-centrum

Olie bedreigt vogelpopulatie Waddengebied.
In het Waddengebied in Nederland, Duitsland en Denemarken is de verontreiniging met olie de belangrijkste doodsoorzaak van duizenden vogels. Ook op de Noordzee vormt de olie de grootste bedreiging.
Dit blijkt uit onderzoek dat de Groningse Wetenschapswinkel verrichtte in opdracht van de Waddenvereniging. In het Waddenbulletin vertelt Attie Bos, die de leiding had over het onderzoek, dat de overlevingskans van met olie besmeurde vogels teleurstellend laag is.
"Olielozingen hebben talrijke effecten op individuele zeevogels. (...) Drijvende olie tast het isolerend vermogen van het verenkleed aan en maakt het foerageren bijna onmogelijk. Het gevolg is dat de getroffen vogel door onderkoeling, uitputting en honger sterft."
Slechts een enkele druppel olie kan al effect hebben op de levensvatbaarheid van eenden-eieren. Door de oliebesmetting kunnen veel vogels het overtollig zout niet meer kwijt.
De vogelsoorten die het meeste te lijden hebben onder de olieverontreiniging zijn de eidereend en de scholekster. Deze vogels kunnen zich ook al moeilijk handhaven door de heersende voedseltekorten. Over het nut van opvangcentra is verder nog weinig bekend. In de Verenigde Staten bleek dat van de schoongemaakte vogels die weer vrij werden gelaten 80 procent binnen enkele weken alsnog stierf.
Meer informatie: Waddenvereniging

Sneeuw in Alpengebied.
Ondanks de hevige sneeuwval en de lawines in Zwitserland en Oostenrijk deze winter, staan de Alpen niet bekend om de sneeuw. Tot voor enkele jaren was het Alpengebied zelfs betrekkelijk sneeuwarm. Het weer in Midden-Europa doet nu weer de discussie oplaaien of dit nu wel of niet een gevolg is van het broeikaseffect, de stijging van de temperatuur op aarde. Een aardig stuk hierover is te vinden op de website van het KNMI van de hand van weervoorlichter Harry Geurts.
Meer informatie:knmi

Rentevrij sparen en lenen.
In Zweden en Denemarken bestaan ze al jaren: banken waar de consument rentevrij kan lenen en sparen. De motivatie om daarmee te beginnen is niet zozeer gedreven door het verlenen van goedkope diensten maar door kritiek op het bestaande geldsysteem. Dat gaat ervanuit dat het streven naar winstmaximalisatie voor het individu vrijwel automatisch ten goede aan de maatschappij komt. Rentevrije banken verzetten zich daartegen. Niet alleen zorgt het heffen van rente volgens deze banken voor een voortdurende geldstroom van arm naar rijk en daarmee een toenemende tweedeling in de samenleving, tevens oefent rente in steeds grotere mate druk op de natuur en het milieu uit. Begin volgend jaar kunnen Nederlandse consumenten ook (gedeeltelijk) aan de groeidwang van het monetaire systeem ontsnappen door deel te nemen aan het `Rentevrijfonds`, een gezamenlijk project van de ASN Bank en Aktie Strohalm. Het systeem keert over spaargeld geen rente maar punten uit. Deze wederkerigheidspunten (WKP's) kunnen aan andere mensen worden overgedragen of voor leningen worden gebruikt. Het totale saldo van alle debiteuren en crediteuren binnen het Rentevrijfonds is nul. Binnen het fonds bestaan twee mogelijkheden: naast regulier lenen kunnen de leden duurzaam lenen, bijvoorbeeld voor zonne-panelen. Bij die laatste vorm - waarbij de klant vantevoren aangeeft waarvoor hij/zij leent - wordt naast de WKP's een duurzaamheidsfactor gehanteerd, waardoor het lenen per saldo aantrekkelijker is en de afbetaling dus sneller gaat.
Rentevrij sparen

Prijs voor verbeteren leefomgeving.
De Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij (KNHM) heeft 200.000 gulden aan prijzengeld beschikbaar gesteld voor de `leefbaarheidswedstrijd` Kern met Pit. Iedere bewonersgroep die de komende twee jaar een project uitvoert om de leefbaarheid in zijn wijk of dorp te verbeteren, maakt kans op een bedrag uit deze prijzenpot. Volgens de KNHM kent de wedstrijd overigens geen verliezers. Iedere groep die erin slaagt om een project voor 31 augustus te voltooien, krijgt het predikaat `Kern met Pit` en verdient duizend gulden. De meest bijzondere projecten maken kans op een prijs van 1500 gulden. De inschrijving staat vanaf 1 januari 1999 open. Kern met Pit

Oordopje voor mobiele telefoon.
Al enige tijd staat de mobiele telefoon ter discussie. Deze telefoon schijnt de kans op kanker te verhogen. Het toestel werkt met sterke radiostraling, welke dicht bij je hoofd komt. Er een onderzoek gedaan naar de invloed van de frequentie waarmee de mobiele telefoon werkt op muizen.
Met een headset is de radiostraling nabij je hoofd te voorkomen. Bij sommige toestellen is een headset verkrijgbaar die zo klein is als het oordopje van een walkman. De telefoon draag je dan waar je maar wilt, bijvoorbeeld in tas of koffer en alleen het draadje komt echt dicht in de buurt van je lijf.
Meer informatie:Artikel Rene van Mullem

2 waterleidingen in 1 huis.
Het is goed mogelijk om o.a. voor het toilet, de wasmachine en de planten gefilterd regenwater te gebruiken.
Eind april is in de nieuwbouwwijk Dichteren in Doetinchem de eerste woning in Nederland met een apart huishoudwatersysteem opgeleverd. Dit water heeft minder bewerkingen gehad. Het systeem functioneert gewoon naast het reguliere drinkwatersysteem en is aangebracht voor het spoelen van het toilet. In de wijk krijgen nog 249 andere woningen en een scholencomplex een dubbel leidingnet. De primeur komt toe aan het Waterbedrijf Gelderland, dat als eerste in ons land op grote schaal en structureel kwalitatief goed huishoudwater gaat leveren aan de consument. Volgens gegevens van het waterbedrijf kan een gezin in Dichteren jaarlijks 40.000 liter drinkwater besparen door het nieuwe systeem.

Proef met 'waterspoor'.
Nu nog krijgt elk huishouden drie rekeningen voor drinkwater, rioolheffingen en de zuiveringsheffing. Het gebruik is gerelateerd aan een gemiddeld huishouden van 1 of 4 personen.
Per 1 januari volgend jaar valt bij 8819 huishoudens in Medemblik en Wervershoof in West-Friesland het waterspoor in de bus. Bij wijze van experiment ontvangen de inwoners van deze gemeenten niet drie verschillende, maar een nota waarbij de afname van de hoeveelheid drinkwater leidraad is.
De gemeten hoeveelheid gebruikt drinkwater (en geen gemiddelde) is de norm. Wie minder water verbruikt, betaalt minder, maar is ook minder kwijt aan rioolheffing en zuiveringslasten.

De Otter terug ??
De Otter is al jaren het symbool van schone rivieren. Tegelijk met de toename van de vervuiling in de Rijn in de jaren 80 verdween dit bijzondere zoogdier.
Nu blijkt de kwaliteit van het leefmilieu op enkele plaatsen zo verbeterd te zijn dat de plannen voor een uit-zet-actie van de Otter het operationele stadium hebben bereikt. Het gaat om 6 gebieden in Overijssel en Friesland.
Het Otterpark Aqua-lutra zal samen met het ministerie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij, de betreffende provincies, IKC-N en het IBN-DLO de proef gaan uitvoeren.
http://www.aqualutra.nl